Silinen dosya ya da harddiskleri kurtarma [testdisk]

Silinen Sabit Disk Bölümlemelerini Yeniden Yazmak (partitionları eski haline geri getirmek),  Silinen bir harddiskteki ya da partition’daki dosyaları geri getirmek gibi durumlarda kullanılabilecek bir yöntemi anlatacağım. Aslında anlatacağım genel itibarı ile testdisk ile veri kurtarmak.

Özellikle Ubuntu kullanıcılarına TestDisk hakkında nacizane deneyim ve Ubuntu-Tr.org’dan edindiğim bir takım bilgileri derleyerek sunmak istedim. Ama kullandığınız sistem farkı olmaksızın TestDisk programını edinerek bu yöntemi elbette herkes kullanabilir.

TestDisk konusunda internette bir çok bilgi bulabilirsiniz fakat benim esas amacım minimum derecede bilgi sahibi olduğunuzu düşünerek, herkesin öğrenebilmesi amacı ile, olabilecek en BASİT dille düzgün bir veri/harddisk kurtarma yolu anlatmaktır.

Bir hata üzerine harddiskinize format attığınızı ya da harddiskinizdeki bir ya da tüm partition’ları sildiğinizi düşünelim, Ubuntu ile tanışıp özgür yazılımları keşfetmemiş iseniz gerçekten çok acı verici bir durum olurdu bu. İşte bu durumlar için hazırlanmış şahane aracımızın adı testdisk.

TestDisk, basit bir şekilde Linux sistemlerde çalışan ve harddiskinizden silinmiş bazı dosyaları geri getirmenize ve harddisk yapısına müdahale etmenize yarayan bir programdır.

TestDisk’in diğer data recovery (veri, dosya kurtarma) programlarından en büyük farkı silinen bir harddiski olduğu gibi geri getirebilme imkanıdır. Ben özellikle bu konu üzerinde durarak ama bu vesile ile basit dosya kurtarma işlemlerinden de bahsederek TestDisk programının kullanımı konusunda temel bilgiler vereceğim.

Önemli: Bu makale testdisk kullanımı hakkında bir takım bilgiler içermektedir ama bu anlatım ile sorununuzu çözmeyi garanti etmiyorum, edemem. Ve anlattığım yöntemler hakkında bilgi sahibi olmadan denememeniz konusunda önemle uyarıyorum. Sonrasında yaşamanız muhtemel sorunlarda tüm sorumluluk size aittir. Sadece bilgi amacı ile paylaşıyorum bunları.

Ben bu makaleyi en kötü ihtimalle harddiskinizi hiç kullanamadığınızı varsayarak anlatacağım. Diyelim ki bir sebeple tüm harddiskiniz silindi (bölümleme tabloları yok ve harddiskiniz sıfır durumda) ve haliyle bilgisayarınız BIOS ekranından sonra kalıyor öylece, hiç açılmıyor. (Programı kullanmak için bu kadar zor durumda olmanız gerekmez elbette=)

Ubuntu 9.10 Karmic Koala DVD’miz ile bilgisayarımızı açıyoruz. Yükleme yapmadan ilk seçenek ile Cd üzerinden Ubuntu’yu başlatıyoruz.

Ubuntu Cd’si ile açılan sistemimizden menü kısmına geliyor ve Uygulamalar / Donatılar altında bulunan Uçbirim‘i açıyoruz. Sistemde testdisk bulunmuyor bu yüzden önce uçbirim vasıtası ile testdisk’i indireceğiz. Aşağıdaki komutu veriyoruz;

sudo aptitude install testdisk

işlem tamamlandıktan sonra testdisk’i aşağıdaki biçimde çalıştırıyoruz.

sudo testdisk

ve karşımıza aşağıdaki ekran çıkıyor.

[Resim1]

Bu ekranı Create seçeneği ile geçiyoruz. (yaptığımız işlemler için bir kayıt dosyası tutulacağı anlamına geliyor bu, bir hata ile karşılaşırsak sorunumuzu görebilelim diye ufak bir önlem)

[Resim2]

Karşımıza gelen bu ekranda ise bilgisayarımızda bulunan harddiskleri görüyoruz. /dev/sda yolu ilk harddiskinizdir genel olarak, altta bulunan /dev/sdb benim harici diskimi gösteriyor örneğin. Bu kısımda sorunlu olan harddiskinizi seçeceksiniz. Eğer bir çok harddiskiniz varsa harddiskinizin yolunu öğrenmek için Ubuntu menünüzde Sistem / Yönetim altında bulunan Disk Aracı’nı açabilir ve buradan sorunlu harddiskinizin tam yolunu görebilirsiniz.

Harddisklerinizi görebileceğiniz bir diğer yöntem, uçbirim’den;

sudo fdisk -l

komutunu vermektir.

Sorunlu harddiskinizi doğru olarak seçtiğinizi varsayıyorum ve [Proceed ] diyerek aşağıdaki adıma geçiyorum.

[Resim3]

Bu ekranda bölümleme tablo tipini belirliyoruz. Harddiskinizde sorun yaşamadan önce kullandığınız işletim sistemi bir Linux dağıtımı ya da Windows ise genelde seçeneğiniz [Intel] olacaktır. Apple bir bilgisayar yada Solaris gibi farklı bölümlemeleriniz varsa buna göre bir seçim yapın. Bu adım konusunda bir fikriniz yoksa %99 ihtimalle ilk seçenek size uygun olandır, bu şekilde devam ediyoruz.

[Resim4]

Bu kısımdan sonrası bir miktar karışık. Ve kesinlikle emin olmadığınız bir işlem yapmamalısınız bu kısımdan sonra. Ben kısaca açıklayayım bilgi olması amacı ile.

Analyse: Seçtiğimiz harddiskimizin yapısını ve kayıp verileri kurtarmak için kullanacağımız kısım budur.

Advanced: Dosya sistemi araçları (çok kurcalanmaması gereken önemli bir kısım, ne yaptığınızdan %100 emin olmadan kullanmayın)

Geometry: Disk geometrisini değiştirmek. (bu kısımı okuduk ve sonra unuttuk gitti ki. yokmuş gibi davranıyoruz)

Options: Ayarlamalar. Ama pekte ayarlanacak bir konu yok bizi ilgilendiren.

MBR Code: TestDisk MBR kodunu harddiskinizin ilk sektörüne yazar, lüzumu yok. Ubuntu var =)

Delete: Bölümleme tablosundaki tüm verileri silmek anlamına gelir ki, isterseniz kullanın verilerini kurtarabilecek yegane programa tüm verileri sildirelim =) Bu kısıma da yaklaşmıyoruz hiç.

Quit: TestDisk’den çıkış.

Analyse diyerek bir aşağıdaki ekrana geçiyoruz.

[Resim5]

Evet işte bu kısımdan sonra ciddi anlamda işlemlerimize başlıyoruz. Benim harddiskimde bulunan partitionlar görünüyor burada, siz de tek bir partition görünebilir bu harddiskinizin durumuna göre değişir. Ben bu ekran vasıtası ile bir kaç bilgi vereyim:

Partition altında bulunan kısımlar harddiskimizde bulunan bölümleri (partition, windows’da sürücü diyebilirsiniz) görüyoruz.

Start ve End kısımları bölümlerinizin harddiskinizde bulunan başlangıç ve bitiş noktalarını gösteriyor, bu partitionlarınız doğru olarak gösterilip gösterilmediği konusunda bir fikir verebilir size.

Son kısımda bulunan [Ubuntu] örneğindeki gibi etiketler harddiskinize eğer bir isim vermişseniz onlardır.

Ekranın alt kısımında göreceğiniz:

*=Primary bootable‘ın anlamı sisteminizin başlatıldığı harddisk bölümüdür. Mesela Windows kurulu olan kısım bu şekilde gösterilir. Ve unutmayın ki eğer testdisk ile bu gibi harddisk bölümleri için belirlemeler yapmak zorunda kalırsanız (ki bizim bir işimize yaramayacaktır bu verilerimizi kurtarırken, bilginiz olsun diye belirtiyorum) *=Primary bootable kısımı bir tane olmalıdır, yani iki partition’ı da bu şekilde ayarlarsanız çok büyük ihtimalle sorun yaşarsınız.

P=Primary, birincil  bölümleme

L=Logical, mantıksal bölümleme

E=Extended, genişletilmiş bölümleme

anlamlarına gelir, bu terimler hakkında bilginiz yoksa bu konularda işlem yapmayın, ki dediğim gibi veri kurtarırken bunlara ihtiyaç duymayacağız.

D=Deleted, silinmiş anlamına gelir. Eğer bölümünüz için böyle bir değişiklik yapacak olursanız bölümlemeniz tamamen silinir bu seçenekten kaçınmanız gerek.

Bu ekranda harddiskinizdeki tüm bölümlemeleri göremeyebilirsiniz, sorun değil. [Quick Search] seçimi yaparak harddiskimizi taratmaya başlıyoruz.

[Resim6]

Bu sorunun anlamı Windows Vista altından bir bölümleme yapıp yapmadığınızdır.  Eğer emin değilseniz bu kısıma Evet yani “Y” tuşuna basarak Yes yanıtını vererek devam ediyoruz.

[Resim7]

İşte ilk sonuçlar gelmeye başladı, artık son derece dikkatli olarak verilerimizi almaya başlıyoruz. Bu ekrandan yapabileceğiniz şeylerden bahsediyorum:

A tuşuna basarak yeni bir bölümleme ekliyorsunuz, buna ihtiyacımız yok.

L tuşuna basarak önceden aldığımız bir harddisk tablosu yedeği varsa bunu yüklüyoruz ki muhtemelen yoktur, bu da işimize yaramıyor.

T tuşuna basarak bölümün türünü (ext4, ext3, fat32, ntfs gibi) değiştirme imkanımız var. Ama bu veri kurtarma yaparken işimize yaramayacaktır.

P tuşu anahtar tuşumuzdur. Herhangi bir partition’un üzerine gelip “P” tuşuna basarsanız o bölümün içine girer ve kurtarabileceğiniz verileri görebilirsiniz. Bunu sık sık kullanacağız. Penguen’in P’sinden aklımıza gelebilir =)

Eğer bu ekranda harddiskiniz silinmeden önce bulunan partitionları görebildiyseniz şanslısınız demektir. Biraz nefes alabilirsiniz artık, rahatlayın =)

Bu makaleyi silinen bölüm tablonuzu, yani harddiskinizi eski bölümleme haline getirmek için okuyorsanız makalenin alt kısımındaki kırmızı ile belirttiğim Harddisk Kurtarma kısımına geçebilirsiniz şimdi.

Sadece silinmiş bazı dosyaları kurtaracağınızı varsayarak yapabileceğiniz işlemleri anlatıyorum.

Verilerinizi sildiğiniz bölümün üzerine gelip “P”enguen tuşuna basıyoruz.

[Resim8]

Resimde gördüğünüz üzere benim Ubuntu bölümümün altındaki tüm klasör ve dosyalar görünüyor. Bu kısımda şu tuşlar ile işlem yapıyoruz:

Klavyenizdeki sağ ok tuşu (klavyenin sağ alt köşesinde üç tane yanyana ve orta üst kısmında bir tane olan 4 tane ok var, onlardan sağ kısımı işaret eden hani, sağ sarımsak. tamam sulandırmıyorum) ile klasörler içine girebilirsiniz. Sol ok tuşu ile de bir üst klasöre geri gelirsiniz.

Q tuşu ile bulunduğunuz ekrandan önceki bölümlemelerinizin bulunduğu ekrana geri dönersiniz.

H tuşu ile silinmiş olan dosyaların görüntülenmesi seçeneği açar ya da kapatırsınız.

C tuşu ise bu noktada ikinci anahtar tuşumuz. Kurtarma işlemini bu tuş ile yapacaksınız. “C” tuşu ise Canonical’dan aklınıza gelebilir ;P Kurtarmak istediğiniz klasör ya da dosya üzerinde iken tıkladığınız da o dosyayı istediğiniz başka bir konuma kopyalar.

Bu kısımda karşılaşmanız muhtemel sorunlar şöyle olabilir;

Sorun 1- Bölümlemenizin aradığınız partition olduğuna eminsinizdir ve “P”enguen tuşu ile bölüm içindeki dosyalarınızı görmek istemişsinizdir ama ekrana hiçbir şey gelmemiş olabilir.

Çözüm 1.1- Mühim değil, çünkü birazdan anlatacağım biçimde derinlemesine bir tarama yapacağız o esnada bilgilerinizi görebilme şansınız olabilir.

Çözüm 1.2- Harddisk tablonuzu ilerde anlatacağım biçimde yeniden oluşturduğunuzda o bölüm altındaki dosyalarınız görünecektir. Hatta işletim sisteminizde çalışır halde geri dönecektir. Ama o bölüm üstünde bir işlem yapılmamış ise tabi ki. Yani harddiskim silindi diye gidip bir işletim sistemi yüklemişseniz ve o işletim sisteminin dosyaları o kısıma denk gelmişse bu böyle olacaktır. Hani hatayı yaptık tamam sonra sıvamadıysak bu sorun karşımıza gelmez zaten, ama ben sıvadım bir kere oradan biliyorum =)

Sorun 2- Diyelim aradığınız dosyayı buldunuz ve “C”anonical tuşu ile bir alana kopyaladınız ama dosyanız bozulmuş.

Sonuç 2- Yapacak bir şey yok bu durumda. O kısım üzerine başka veri yazılmıştır, yani silindikten sonra bir dosya oluşturulmuş ya da harddisk silindikten sonra bir sistem yüklenmiştir yani kısacası siz bir işlem yapmışsınız ve o dosya ne yazık ki geri getirilemez artık. En azından testdisk ile.

Sorun 3- Aradığınız dosya olması gereken yerde bulunmayabilir.

Çözüm 3.1- ehe. Diğer partitionlara da bakın. İlla ki tek bir yere saplanmayın çünkü kimi zaman tam olarak partition’lar doğru olarak gösterilmeyebilir.

Çözüm 3.2- Biraz sonra anlatacağım derinlemesine tarama aşaması ile dosyanızı bulma şansımız hala var.

Derinlemesine Arama

Dosya kurtarmak için testdisk’i kullanıyorsanız ve eğer aradığınız dosyayı bulamadıysanız bu adım işinize yarayacaktır. Partition’larınızın olduğu ekrana geri geliyorsunuz. (bkz. resim7) Ve klavyenizden  ”Giriş” (Enter) tuşu ile aşağıdaki ekrana geliyorsunuz.

[Resim9]

Bu ekranın altında da göreceğiniz üzere “Deeper Search” seçeneği derinlemesine tarama yapmanıza imkan verecektir. Unutmayın bu işlem uzun sürebilir ama dosyanızı bulamadıysanız bu seçenek çok büyük ihtimal ile size yardımcı olacaktır.

Tarama bittikten sonra ise daha çok bölümleme görebilirsiniz. Çok ve doğru olmayan partition’lar da görebilirsiniz ama bunu önemsemeden yukarıda yaptığınız gibi “P”enguen ve “C”anonical tuşları ile kurtarma işleminiz işin tüm partition’ları gezmenizi öneririm. Hiç ummadığınız bir yerden dosyanız çıkabilir. Bu biraz sıkıcı gelebilir ama geri getirebileceğiniz o çoook eskiden sildiğiniz dosyaları gördükçe keyifli bile olacaktır =)

Belli verileri (dosyaları ya da klasörleri) kurtarmak için yapabileceğimiz işlemler bunlar. Umuyorum ki faydalı olmuştur.

Harddisk Kurtarma

(Bölümlemeleri -Partitionları- Kurtarma)

Bu kısım harddiskiniz eğer tümü ile silinmiş ise kullanabileceğiniz bir yöntemdir. Harddiskinize ulaşamadığınız ya da tüm bölümlemeleriniz harddiskinizde tek parça ve hatta biçimlendirilmiş, sıfır içerikli olarak görünüyor olabilir.

[Resim7]

ekranında kalmıştık. Şimdi ”Giriş” (enter) tuşu ile devam ediyorsunuz.

[Resim9]

ekranı geliyor karşınıza.

- Resim7 ekranında gördüğünüz bölümlemeler doğru ise bu ekranda “Write” seçeneği ile bölümlerimizi harddiskimize yazıyoruz.

- Resim7′deki bölümlemeleriniz doğru değilse ya da eksikler varsa “Deeper Search” diyerek derinlemesine bir tarama gerçekleştiriyoruz. İlk ekranda görünmeyen bölümleriniz bu ekranda görünmesi gerekiyor. Bölümleriniz görünüyor ise “Write” seçeneği ile bölümlerimizi harddiskimize yeniden yazıyoruz.

Bölümlerimizi yeniden yazdıktan sonra bilgisayarımızı yeniden Ubuntu Karmic Cd’mizden ilk seçenek ile sistem kurmadan açıyoruz.  Daha önce dediğim gibi eğer harddiskiniz bir şekilde sıfırlandıktan sonra eğer bir işletim sistemi yüklemeyip, farklı biçimlerde harddisk bölümleri üzerinde bir değişim gibi yazma işlemleri yapmadıysanız Ubuntu açıldığı zaman harddiskinizin eski haline geldiğini göreceksiniz.

Ubuntu menünüzdeki “Yerler” kısmına tıkladığınızda harddisk bölümlerinizi görebilirsiniz, eğer bu işlemler esnasında bir hata almadıysanız bu noktadan sonrası kolay.

Ubuntu kullanıyorsanız eğer (silinen ve geri gelmiş olan partitionlarınızda, dosyalarınızı görebiliyorsanız buradan) bir iki komut ile Yeniden Grub 2 kurulumunuzu hemen yapıp bilgisayarınızı yeniden başlattığınızda kaldığınız yerden devam ediyorsunuz demektir

Windows yüklü bir harddiskte bu işlemi yapmışsanız siz de Windows’u önceden kurulu olduğu bölüme yeniden kurma serüveninize başlayabilirsiniz =)

Ama bu yazıyı buraya kadar okuyup testdisk ile verilerinizi ya da harddiskinizi kurtarmışsanız artık size Windows kullanmak yakışmaz, hazır elinizde Ubuntu Cd’si varken hemen terfi edin =)

Onlarca ücretli/ücretsiz veri kurtarma programı denedim ama en kesin ve düzgün sonuçları testdisk ile aldım. Harddiskimde önceden de onlarca sorun, veri kayıbı yaşadım; eskiden üzülür ve unutur giderdim ama bu program ile buna son verdim. Umuyorum ki sizlerinde sorunlarına çözüm olur bu ufak yazılım.

Ubuntu’yu sevdirip testdisk gibi onlarca faydalı yazılım ve bilgiyi edindiğim Ubuntu Türkiye Forumlarına ve dalgınlığımla el ele verip tüm harddiskimi silip Solaris’e çeviren Nexenta OS’un mantık dolu kurulum işlemine beni testdisk ile bu kadar yakınlaştırdığı için teşekkür etmem lazım =)